Các loại cây chữa bệnh

      326
Tác giả: Phan DuyChuyên ngành: Y học tập cổ truyềnNhà xuất bản:Bộ Y tếNăm xuất bản:2014Trạng thái:Chờ xét duyệtQuyền tróc nã cập: xã hội

(Ban hành kèm theo ra quyết định số 4664/QĐ-BYT, ngày 07 tháng 11 năm 2014 của bộ trưởng liên nghành Bộ Y tế)

1. BẠC HÀ

Tên khác: Bạc hà nam, ăn hiếp nặm, chạ phiéc hom (Tày)

Tên khoa học: Mentha arvensis L.

Bạn đang xem: Các loại cây chữa bệnh

Họ: Bạc hà (Lamiaceae)

Bộ phận dùng: Bộ phận trên mặt đất

Công năng, công ty trị: Sơ phong, thanh nhiệt, thấu chẩn, sơ can, giải uất, giải độc. Trị cảm mạo phong nhiệt, cảm cúm, ngạt mũi, nhức đầu, nhức mắt đỏ, thúc đẩy sởi mọc, ngực sườn đầy tức.

Liều lượng, giải pháp dùng: Ngày sử dụng 12 - 20g, hãm vào nước sôi 200 ml, cách 3 giờ uống một lần.

*

 

2. BÁCH BỘ

Tên khác: Củ tía mươi, dây đẹt ác, hơ linh (Ba Na)

Tên khoa học: Stemona tuberosa Lour.

Họ: Bách bộ (Stemonaceae)

Bộ phận dùng: Rễ

Công năng, công ty trị: Nhuận phế, chỉ ho, gần kề trùng. Chữa những chứng ho new hoặc ho thọ ngày, viêm phế truất quản mạn tính, trị giun kim, ngứa, ghẻ lở.

Liều lượng, phương pháp dùng: Ngày sử dụng 8 - 12g, nhan sắc uống, thụt hậu môn khám chữa giun kim, dùng

30 - 40g sắc đem nước rửa khám chữa ngứa, lở.

*

 

3. BẠCH ĐỒNG NỮ

Tên khác: Mò trắng, dò mâm xôi, Bấn trắng

Tên khoa học: Clerodendrum chinense (Osbeck.) Mabb var. simplex (Mold.) S. L. Chen

Họ: Cỏ roi chiến mã (Verbenaceae)

Bộ phận dùng: Rễ, lá, hoa

Công năng, công ty trị: Thanh nhiệt, giải độc, quần thể phong trừ thấp, tiêu viêm. Rễ cây chữa trị gân xương nhức nhức, mỏi lưng, mỏi gối, gớm nguyệt không đều, viêm túi mật, đá quý da, quà mắt. Dùng xung quanh ngâm cọ trĩ, lòi dom. Lá cây chữa tăng máu áp, khí hỏng bạch đới, Lá dùng ngoại trừ trị vệt thương, rửa mặt ghẻ, chốc đầu. Hoa sử dụng trị ngứa.

Liều lượng, biện pháp dùng: Rễ ngày sử dụng 12 - 16g, nhan sắc uống. Cần sử dụng 1 kg cành lá, rửa sạch, hâm nóng với nước 30 phút, lọc mang nước, nhỏ giọt thường xuyên lên lốt thương hoặc ngâm dấu thương ngày 2 lần, mỗi lần 1 giờ.

 

4. BẠCH HOA XÀ THIỆT THẢO

Tên khác: Cỏ lưỡi rắn hoa trắng

Tên khoa học: Hedyotis diffusa Willd.

Họ: Cà phê (Rubiaceae)

Bộ phận dùng: Toàn cây

Công năng, nhà trị: Thanh nhiệt độ giải độc, lợi niệu thông lâm, tiêu ung tán kết. Chữa trị phế nhiệt, hen suyễn, viêm họng, viêm Amydal, viêm con đường tiết niệu, viêm đại tràng (trường ung). Dùng không tính chữa lốt thương, rắn cắn, côn trùng nhỏ đốt.

Liều lượng, cách dùng: Ngày dùng 15 - 60g (khô) dung nhan uống. Cần sử dụng ngoài, xay nhuyễn đắp trên chỗ.

 

*

5. BÁN HẠ NAM

Tên khác: Cây chóc, chóc chuột, nam giới tinh, buôn bán hạ ba thùy

Tên khoa học: Typhonium trilobatum (L.) Schott.

Họ: Ráy (Araceae).

Bộ phận dùng: Thân rễ. Khi dùng phải qua sản xuất cẩn thận.

Công năng, công ty trị: Hóa đàm apple thấp, giáng nghịch chỉ nôn, giáng khí chỉ ho. Chữa trị nôn, bi ai nôn, đầy trướng bụng, ho có đờm, ho thọ ngày. Dùng không tính chữa ong đốt, rắn rết cắn.

Liều lượng, giải pháp dùng: Ngày sử dụng 3 - 10g, sắc uống. Hay phối hợp với các vị thuốc khác.

Kiêng kỵ: Phụ nàng có thai cần sử dụng thận trọng.

*

 

6. BỐ CHÍNH SÂM

Tên khác: Nhân sâm Phú yên, Thổ hào sâm

Tên khoa học: Abelmoschus moschatus Medik. Ssp. tuberosus (Span) Borss.

Họ: Bông (Malvaceae).

Bộ phận dùng: Rễ. Rửa sạch, ngâm trong nước gạo một đêm, vật chín. Phơi khô, hoặc sấy khô.

Công năng, chủ trị: Bổ khí, ích huyết, sinh tân dịch, chỉ khát (giảm ho), trừ đờm. Chữa khung người suy nhược, kém ăn, hèn ngủ, thần tởm suy nhược, hoa mắt giường mặt, nhức dạ dầy, tiêu chảy, ho viêm họng, viêm phế quản, fan háo khát, hãng apple bón.

Liều lượng, bí quyết dùng: Ngày dùng 10 - 12g, nhan sắc uống.

Kiêng kỵ: Nếu thể tạng hàn bắt buộc chích với gừng. Không dùng thông thường với Lê lô.

*

 

7. BỒ CÔNG ANH

Tên khác: Diếp dại, diếp trời, rau người thương cóc, rau mét, cây mũi mác

Tên khoa học: Lactuca indica L.

Họ: Cúc (Asteraceae)

Bộ phận dùng: Phần trên mặt đất

Công năng, công ty trị: Thanh nhiệt giải độc, tiêu viêm tán kết. Chữa trị mụn nhọt lịch sự lở, tắc tia sữa, viêm tuyến vú, lan truyền trùng đường tiết niệu.

Liều lượng, cách dùng: Ngày sử dụng 8 - 30 g (khô), trăng tròn - 40g (cây tươi), ép mang nước uống hoặc sắc uống. Đắp bên cạnh trị nhọt nhọt, sưng vú, tắc tia sữa.

*

 

8. CÀ gai LEO

Tên khác: Cà vạnh, Cà cườm, Cà quánh, Cà quýnh.

Tên khoa học: Solanum procumbens Lour.

Họ: Cà (Solanaceae).

Bộ phận dùng: Rễ (Thích gia căn), dây (Thích gia đằng).

Công năng, chủ trị: Tán phong trừ thấp, tiêu độc, giảm đau. Chữa đau nhức gân xương, ho, ho gà, xơ gan, rắn cắn.

Liều lượng, phương pháp dùng: Ngày 16 - 20g, nhan sắc uống.

*

 

9. CAM THẢO ĐẤT

Tên khác: Cam thảo nam, thổ cam thảo, dã cam thảo, r’gờm, t’rôm lạy (K’Ho)

Tên khoa học: Scoparia dulcis L.

Họ: Hoa mõm chó (Scrophulariaceae)

Bộ phận dùng: Cả cây

Công năng, chủ trị: Bổ tỳ, sinh tân, nhuận phế, thanh nhiệt, giải độc, lợi niệu. Chữa trị sốt, ho, viêm họng, ban chẩn, truất phế nhiệt khiến ho, rong kinh, đái cởi đường.

Liều lượng, giải pháp dùng: Ngày dùng 16 - 20g (dạng khô); đôi mươi - 40g (cây tươi), sắc đẹp hoặc hãm uống.

*

 

10. CỎ MẦN TRẦU

Tên khác: Cỏ chỉ tía, thanh chổ chính giữa thảo, cao dag (Ba Na), hất t’rớ lạy (K’Ho)

Tên khoa học: Eleusine indica (L.) Geartn.

Họ: Lúa (Poaceae)

Bộ phận dùng: Cả cây

Công năng, công ty trị: Lương huyết, thanh nhiệt, hạ sốt, giải độc, có tác dụng mát gan, tạo sự mồ hôi, lợi tiểu. Trị cảm nắng, sốt nóng, cao máu áp, viêm gan hoàng đảm, không thích hợp mẩn ngứa, tè khó, nước tiểu đỏ.

Liều lượng, bí quyết dùng: Ngày cần sử dụng 12 - 16g (khô), 80 - 120g (cây tươi), đun sôi trong 15-20 phút, để nguội chắt mang nước uống.

*

 

11. CỎ NHỌ NỒI

Tên khác: Cỏ mực, Hạn liên thảo, lệ trường, phong trường, mạy mỏ nhấp lên xuống nà (Tày), nhả phụ vương chát (Thái)

Tên khoa học: Eclipta prostrata (L.) L.

Họ: Cúc (Asteraceae)

Bộ phận dùng: Phần cùng bề mặt đất

Công năng, công ty trị: Lương huyết, chỉ huyết, bổ can thận, chữa các chứng ngày tiết nhiệt, ho ra máu, mửa ra máu, đại tiện ra máu, đi tiểu ra máu, chảy máu cam, bị ra máu dưới da, băng huyết, rong huyết, râu tóc nhanh chóng bạc, răng lợi sưng đau.

Liều lượng, biện pháp dùng: Ngày sử dụng 12 - 20g (khô), nhan sắc uống; 30 - 50g (tươi), giã ráng lấy nước uống, buồn chán đắp vệt thương. Rất có thể dùng phối phù hợp với các cây thuốc không giống chữa bệnh xuất huyết.

Lưu ý lúc sử dụng: Không dùng cho những người có tỳ vị hỏng hàn, ỉa chảy, phân sống.

*

 

12. CỎ SỮA LÁ NHỎ

Tên khác: Vú sữa đất, thiên căn thảo, cẩm địa

Tên khoa học: Euphorbia thymifolia L.

Họ: Thầu dầu (Euphorbiaceae)

Bộ phận dùng: Cả cây

Công năng, công ty trị: Cầm máu, giảm đau, tiêu độc, chỉ lỵ, thông sữa, lợi tiểu. Chữa trị lỵ trực khuẩn với lỵ amip nhất là cho trẻ em, chữa mụn nhọt, đàn bà băng huyết, thiếu nữ sau đẻ không nhiều sữa hoặc tắc tia sữa.

Liều lượng, cách dùng: Người lớn: ngày cần sử dụng 40 - 100g; trẻ em: ngày dùng 10 - 20g, sắc đẹp uống, sử dụng 5 -7 ngày.

*

 

13. CỎ TRANH

Tên khác: Cỏ tranh răng, bạch mao căn, dia (K’Dong), tuyệt nhất địa (Gia Rai)

Tên khoa học: Imperata cylindrica (L.) Beauv.

Họ: Lúa (Poaceae)

Bộ phận dùng: Thân rễ

Công năng, chủ trị: Lương huyết, chỉ huyết, thanh nhiệt, lợi tiểu, giảm đau. Chữa trị phiền khát, đi tiểu khó, tè ít, tiểu buốt, tè ra máu, ho ra máu, bị ra máu cam do huyết nhiệt, phù thũng vày viêm ước thận cấp, hoàng đản.

Liều lượng, bí quyết dùng: Ngày dùng 9 - 30g (khô), 30 - 60g (tươi) thái nhỏ, dung nhan với 600 ml nước đến lúc còn 200 ml chia 2 - 3 lần uống trong ngày.

*

 

14. CỎ XƯỚC

Tên khác: Hoài ngưu tất.

Tên khoa học: Achyranthes aspera L.

Họ: Rau dền (Amaranthaceae)

Bộ phận dùng: Rễ sẽ phơi khô hoặc sấy khô.

Công năng, chủ trị: Hoạt huyết, khứ ứ, bửa can thận khỏe mạnh gân xương, lợi thủy thông lâm. Trị đau nhức xương khớp, nhức lưng, mỏi gối, tay chân co quắp, tê bại, kinh nguyệt không đều, vệ sinh không thông, tiểu buốt, tiểu rắt.

Liều lượng, phương pháp dùng: Ngày dùng 6 - 15g; 12 - 40g, nhan sắc uống.

Kiêng kỵ: Phụ người vợ có thai, ỉa lỏng, di tinh.

*

 

15. CỐI XAY

Tên khác: Giàng xay, quýnh ma, ma phiên bản thảo, kim hoa thảo

Tên khoa học: Abutilon indicum (L.) Sweet

Họ: Bông (Malvaceae)

Bộ phận dùng: Bộ phận trên mặt đất

Công năng, chủ trị: Giải biểu nhiệt, hoạt huyết, tiêu thũng. Chữa trị cảm sốt vày phong nhiệt, nhức đầu, tai ù, tai điếc, sốt tiến thưởng da, túng bấn tiểu tiện, phù thũng, lở ngứa, dị ứng.

Liều lượng, phương pháp dùng: Ngày dùng 8 - 12g (dạng khô), trăng tròn - 40g (cây tươi), sắc đẹp uống.

 

*

16. CỐT KHÍ

Tên khác: Cốt khí củ

Tên khoa học: Reynoutria japonica Houtt.

Họ: Rau răm (Polygonaceae).

Bộ phận dùng: Rễ phơi hay sấy khô.

Công năng, chủ trị: Khu phong trừ thấp, hoạt huyết, thông kinh, chỉ khái (giảm ho), hóa đờm, chỉ thống. Trị đau nhức gân xương, té sưng đau ứ huyết, bế kinh, hoàng đản, ho nhiều đờm, nhọt nhọt lở loét.

Liều lượng, giải pháp dùng: Ngày cần sử dụng 9 - 15g, sắc uống, dùng ngoại trừ sắc đem nước nhằm bôi, rửa, hoặc chế thành cao, bôi.

 

*

17. CÚC HOA

Tên khác: Kim cúc, hoàng cúc, dã cúc, cam cúc

Tên khoa học: Chrysanthemum indicum L.

Họ: Cúc (Asteraceae)

Bộ phận dùng: Cụm hoa

Công năng, chủ trị: Phát tán phong nhiệt, giải độc, minh mục. Chữa những chứng chống mặt hoa mắt, chóng mặt, đau mắt đỏ, chảy các nước mắt, mờ mắt, áp suất máu cao, mụn nhọt, đinh độc.

Liều lượng, bí quyết dùng: Ngày cần sử dụng 8 - 16g (dạng khô), dung nhan uống.

*

 

18. CÚC TẦN

Tên khác: Cây lức, tự bi, phật phả (Tày)

Tên khoa học: Pluchea indica (L.) Less.

Họ: Cúc (Asteraceae).

Bộ phận dùng: Rễ, lá, cành.

Công năng, nhà trị: Phát tán phong nhiệt, tiêu độc, lợi tiểu, tiêu đàm. Chữa cảm mạo phong nhiệt, sốt ko ra mồ hôi, phong thấp, kia bại, đau cùng xương khớp.

Liều lượng, biện pháp dùng: Ngày cần sử dụng 8 - 16g, dung nhan uống.

*

 

19. DÀNH DÀNH

Tên khác: Chi tử

Tên khoa học: Gardenia jasminoides J. Ellis

Họ: Cà phê (Rubiaceae).

Bộ phận dùng: Quả đang phơi khô.

Công năng, công ty trị: Thanh nhiệt trừ phiền, lợi tiểu, lương huyết, chỉ huyết. Chữa sốt cao, người hoảng sợ khó ngủ, tiến thưởng da, vệ sinh khó, tiểu tiện ra máu, chảy máu cam. Mửa ra máu, dùng ngoài trị sưng đau vị sang chấn.

Liều lượng, bí quyết dùng: Ngày sử dụng 6 - 12g, sắc đẹp uống.

*

 

20. DÂU TẰM

Tên khác: Dâu ta, tang

Tên khoa học: Morus alba L.

Họ: Dâu tằm (Moraceae)

Bộ phận dùng: Rễ, thân, lá, quả.

Công năng, công ty trị: Vỏ rễ dâu có chức năng thanh phế sức nóng bình suyễn, tiêu thũng, sút ho, trừ đờm, hạ suyễn. Trị phế nhiệt, ho suyễn, hen, ho ra máu, trẻ con ho gà, phù thũng, đầy hơi to, vệ sinh không thông; Lá dâu có tác dụng tán phong thanh nhiệt, thanh can, sáng sủa mắt. Chữa trị cảm mạo phong nhiệt, phế nhiệt, ho, viêm họng, nhức đầu, đôi mắt đỏ, rã nước mắt, đậu lào, phát ban, cao máu áp, mất ngủ; Cành dâu có tính năng trừ phong thấp, lợi các khớp, thông tởm hoạt lạc, tiêu viêm. Trị phong thấp nhức nhức các đầu xương, cước khí, sưng lở, bộ hạ co quắp.

Liều lượng, bí quyết dùng: Vỏ rễ: ngày cần sử dụng 6 - 12g (có thể sử dụng tới trăng tròn - 40g), sắc đẹp uống. Lá: ngày dùng 5 - 12g, sắc đẹp uống. Cành: ngày dùng: 9 - 15g (có thể cần sử dụng tới 40 - 60g), sắc uống.

*

 

21. ĐỊA HOÀNG

Tên khác: Sinh địa hoàng.

Tên khoa học: Rehmannia glutinosa (Gaertn.) Libosch.ex Steud.

Họ: Hoa mõm chó (Scrophulariaceae)

Bộ phận dùng: Rễ củ phơi hay sấy khô.

Công năng, nhà trị: Bổ âm, thanh nhiệt lương huyết, sinh tân dịch. Trị âm hư, sốt về chiều, khát nước, thiếu hụt máu, suy yếu cơ thể, tân dịch khô, phiền táo mất ngủ.

Liều lượng, cách dùng: Ngày sử dụng 8 - 16g, nhan sắc uống.

*

 

22. ĐỊA LIỀN

Tên khác: Sơn nại, tam nại, thiền liền, sa khương

Tên khoa học: Kaempferia galanga L.

Họ: Gừng (Zingiberaceae)

Bộ phận dùng: Thân rễ (Rhizoma Kaempferiae) thái lát, phơi sấy khô, lá.

Công năng, chủ trị: Ôn trung, tán hàn, trừ thấp, tiêu thực. Trị ngực bụng lạnh lẽo đau, tiêu chảy, ẩm thực ăn uống khó tiêu, đau dạ dày, nôn mửa, đau cùng xương khớp.

Liều lượng, biện pháp dùng: Ngày sử dụng 4 - 8g, nhan sắc uống. Dùng xung quanh ngâm rượu để xoa bóp.

*

 

23. DIỆP HẠ CHÂU

Tên khác: Diệp hạ châu đắng, Cây chó đẻ răng cưa

Tên khoa học: Phyllanthus urinaria L.

Họ: Thầu dầu (Euphorbiaceae).

Bộ phận dùng: Phần trên mặt đất sấy hoặc phơi khô.

Công năng, nhà trị: Tiêu độc, cạnh bên trùng, lợi mật, thanh can, tiêu viêm tán ứ, lợi thủy. Chữa trị viêm gan hoàng đảm, viêm họng, tắc sữa, ghê bế, viêm da thần kinh, viêm thận, sỏi tiết niệu, nhọt nhọt, lở ngứa ngoại trừ da.

Liều lượng, bí quyết dùng: Ngày sử dụng 8 - 20g, nhan sắc uống.

*

 

24. ĐINH LĂNG

Tên khác: Cây gỏi cá, phái nam dương sâm

Tên khoa học: Polyscias fruticosa (L.) Harms

Họ: Nhân sâm (Araliaceae)

Bộ phận dùng: Rễ, thân, cành, lá.

Công năng, công ty trị: Bổ khí, tiêu thực, lợi sữa, tiêu viêm, giải độc. Rễ Đinh lăng trị suy nhược cơ thể, nhỏ xíu yếu, mệt nhọc mỏi, ngủ ít, tiêu hóa kém, đàn bà sau đẻ ít sữa. Lá chữa trị cảm sốt, nhọt nhọt, giã đắp sưng tấy, sưng vú. Thân, cành trị thấp khớp, đau lưng.

Liều lượng, cách dùng:

Rễ: Ngày cần sử dụng 3 - 6g, hãm, hoặc đung nóng trong 15 phút, chia 2 - 3 lần uống;

Lá tươi: ngày dùng 30 - 50g, giã đắp;

Thân, cành: ngày sử dụng 30 - 50g, sắc đẹp uống.

*
Cây đinh lăng

 

25. ĐƠN LÁ ĐỎ

Tên khác: Đơn đỏ, Đơn tía, Đơn mặt trời.

Tên khoa học: Excoecaria cochichinensis Lour.

Họ: Thầu dầu (Euphorbiaceae). Cây được trồng làm thuốc, làm cho cảnh ở những địa phương nước ta.

Bộ phận dùng: Rễ, vỏ thân, lá.

Công năng, công ty trị: Thanh nhiệt độ giải độc, hoạt huyết, sút đau, lợi tiểu. Chữa trị cảm sốt, đau và nhức xương khớp, kinh nguyệt không đều, áp xe pháo vú, dị ứng, mụn nhọt, lở ngứa, tiêu chảy lâu ngày.

Liều lượng, giải pháp dùng: Ngày dùng 6 - 12g, sắc đẹp uống.

*

 

26. DỪA CẠN

Tên khác: Hải Đằng, Dương giác, ngôi trường xuân hoa

Tên khoa học: Catharanthus roseus (L.) G. Don

Họ: Trúc đào (Apocynaceae).

Bộ phận dùng: Thân, lá, rễ

Công năng, chủ trị: Hoạt huyết, bình can, tiêu thũng, giải độc, an thần. Chữa trị tăng máu áp, gớm nguyệt ko đều, lỵ, túng thiếu tiểu.

Liều lượng, bí quyết dùng: Ngày dùng 8 - 12g, dung nhan uống.

Kiêng kỵ: Phụ thanh nữ có thai ko được dùng.

*

 

27. GAI

Tên khác: Gai làm bánh, gai tuyết, trư ma.

Tên khoa học: Boehmeria nivea (L.) Gaudich.

Họ: Gai (Urticaceae)

Bộ phận dùng: Rễ, lá

Công năng, công ty trị: Rễ có tính năng chỉ huyết, an thai, thanh nhiệt, giải độc. Trị động thai, chảy máu dọa sẩy, tiểu đục, tè ra máu. Lá có công dụng lương huyết, chỉ huyết, dùng trị chảy máu, có tác dụng lành vết thương.

Liều lượng, phương pháp dùng: Rễ: Ngày cần sử dụng 6 - 20g (tươi) tuyệt 8 - 12g (khô), hâm sôi với 400ml nước đến khi còn lại 100 ml, uống 1 lần trong ngày. Lá: dùng kế bên lượng vừa đủ, giã đắp vào vệt thương.

*

 

28. GỪNG

Tên khác: Khương

Tên khoa học: Zingiber officinale Rosc.

Họ: Gừng (Zingiberaceae)

Bộ phận dùng: Thân rễ (củ)

Công năng, công ty trị: Gừng khô (Can khương) Ôn trung, trục hàn, hồi dương, thông mạch. Gừng tươi trị cảm mạo phong hàn, nhức đầu, ngạt mũi, ho gồm đờm, ói mửa, bụng đầy trướng, kích thích tiêu hóa, gần kề trùng, hành thủy, giải độc ngứa ngáy do chào bán hạ, cua, cá. Bào khương trị đau bụng, giá bụng, đi ngoài. Gừng khô và tiêu khương (gừng nướng) trị đau bụng bởi lạnh, bụng đầy trướng ko tiêu, thổ tả, bộ hạ giá lạnh, mạch nhỏ, đàm ẩm, ho suyễn và thấp khớp. Thán khương thường được sử dụng chỉ huyết.

Liều lượng, biện pháp dùng: Gừng tươi, Bào khương: Ngày sử dụng 4 - 8g, dung nhan uống; Gừng khô cùng Tiêu khương: Ngày dùng 4 - 20g, dùng dạng thuốc sắc đẹp hoặc hoàn tán; Thán khương: Ngày dùng 4 - 8g, sắc đẹp uống.

 

*

29. HẠ KHÔ THẢO

Tên khoa học: Prunella vulgaris L.

Họ: Bạc hà (Lamiaceae).

Bộ phận dùng: Cụm quả đã phơi xuất xắc sấy khô.

Công năng, công ty trị: Thanh nhiệt độ giáng hỏa, minh mục, tán kết, tiêu sưng. Chữa trị lao hạch, bướu cổ, áp xe cộ vú, nhức mắt, viêm tử cung, viêm gan, cao máu áp, ngứa, hắc lào, vẩy nến.

Liều lượng, giải pháp dùng: Ngày 9 - 15 g, dạng thuốc sắc.

*

 

30. HOẮC HƯƠNG

Tên khác: Thổ Hoắc hương, Quảng Hoắc hương

Tên khoa học: Pogostemon cablin (Blanco) Benth.

Họ: Bạc hà (Lamiaceae).

Bộ phận dùng: Lá phơi tuyệt sấy khô

Công năng, nhà trị: Giải thử, hóa thấp, chỉ nôn. Chữa cảm mạo, nhức đầu, nhức mình mẩy, sổ mũi, sôi bụng tiêu chảy, ăn uống không tiêu vào mùa hè.

*

 

31. HÚNG CHANH

Tên khác: Dương tử tô, rau thơm lông.

Tên khoa học: Plectranthus amboinicus (Lour.) Spreng.

Họ: Bạc hà (Lamiaceae).

Bộ phận dùng: Lá tươi hoặc sử dụng phần xung quanh đất cất lấy tinh dầu.

Công năng, công ty trị: Ổn phế, trừ đàm, tân ôn giải biểu, giải độc. Trị cảm cúm, sốt lạnh về chiều, chữa trị ho, viêm họng, khan tiếng, chữa thổ huyết, chảy máu cam, táo bị cắn dở bón. Dùng xung quanh giã đắp lên đều vết vì chưng rết cùng bọ cạp cắn.

*

 

32. HƯƠNG NHU TÍA

Tên khác: É tía

Tên khoa học: Ocimum tenuiflorum L.

Họ: Bạc hà (Lamiaceae)

Bộ phận dùng: Bộ phận xung quanh đất

Công năng, chủ trị: Phát hãn, thanh thử, tán thấp, hành thủy, sút đau. Trị sốt cao, say nắng, nhức đầu, đau bụng, đi ngoài, nôn mửa, phù thũng.

Liều lượng, biện pháp dùng: Ngày dùng: 6 - 12g, nhan sắc hoặc hãm uống. Có thể dùng mùi hương nhu white để cụ thế.

*

 

33. HUYẾT DỤ

Tên khoa học: Cordyline fruticosa (L.) Goepp.

Họ: họ huyết giác (Dracaenaceae)

Bộ phận dùng: Lá tươi hoặc khô.

Công năng, công ty trị: Thanh nhiệt, cố gắng máu, rã huyết, bớt đau. Chữa rong huyết, băng huyết, tiểu ra máu, sốt xuất huyết. Lá chữa vết thương.

Liều lượng, biện pháp dùng: Ngày dùng: 8 - 16g, sắc uống.

*

 

34. HY THIÊM

Tên khác: Cỏ đĩ, Cây cứt lợn, Hy tiên.

Tên khoa học: Siegesbeckia orientalis L.

Họ: Cúc (Asteraceae).

Bộ phận dùng: Phần xung quanh đất

Công năng, chủ trị: Trừ phong thấp, thanh nhiệt, giải độc. Trị đau lưng, mỏi gối, đau xương khớp, bộ hạ tê buốt, mụn nhọt.

Xem thêm: Tạp Chí Sức Khỏe Số 200 - Báo Giá Tạp Chí Sức Khỏe Gia Đình

Liều lượng, giải pháp dùng: Ngày dùng: 9 - 12g, nhan sắc uống.

*

 

35. ÍCH MẪU

Tên khác: Cây chói đèn, sung uý

Tên khoa học: Leonurus japonicus Houtt

Họ: Bạc hà (Lamiaceae)

Bộ phận dùng: Bộ phận cùng bề mặt đất

Công năng, nhà trị: Hoạt huyết, điều kinh, khứ ứ, tiêu thũng. Chữa xôn xao kinh nguyệt, ghê bế, đau bụng kinh, khí hỏng bạch đới, rong kinh, rong huyết, thanh nữ sau đẻ máu hôi không ra hết.

Liều lượng, cách dùng: Ngày dùng: thân lá 6 - 12g, hạt: 4 - 9g, sắc uống.

*

 

36. KÉ ĐẦU NGỰA

Tên khác: Thương nhĩ

Tên khoa học: Xanthium strumarium L.

Họ: Cúc (Asteraceae)

Bộ phận dùng: Quả già

Công năng, công ty trị: Tiêu độc, ngay cạnh trùng, tán phong thông khiếu, trừ thấp. Chữa phong hàn, nhức đầu, thuộc cấp co rút, đau khớp, mũi tung nước hôi, mi đay, lở ngứa, tràng nhạc, mụn nhọt, mẩn ngứa.

Liều lượng, phương pháp dùng: Ngày dùng 6 - 12g, nhan sắc uống.

*

 

37. KHỔ SÂM mang lại LÁ

Tên khác: Khổ sâm Bắc bộ, tảo đèn, teo chạy đón (Thái)

Tên khoa học: Croton tonkinensis Gagnep.

Họ: Thầu dầu (Euphorbiaceae).

Bộ phận dùng: Lá cùng cành thu hái khi cây đang xuất hiện hoa, phơi khô.

Công năng, công ty trị: Thanh nhiệt, giải độc, giáp trùng. Chữa trị viêm loét dạ dày, tiêu hóa kém, nhọt nhọt, lở loét ngoại trừ da, viêm mũi.

Liều lượng, bí quyết dùng: Ngày sử dụng 15 - 20g, sắc uống. Dùng ko kể lấy nước sắc để rửa, chữa mụn nhọt, lở ngứa.

*

 

38. KIM NGÂN

Tên khác: Dây nhẫn đông, chừa giang khằn (Thái), boóc kim ngằn (Tày)

Tên khoa học: Lonicera japonica Thunb.

Họ: Kim ngân (Caprifoliaceae)

Bộ phận dùng: Thân, lá, hoa

Công năng, nhà trị: Thanh sức nóng giải độc, tán phong nhiệt. Chữa trị mụn nhọt, mề đay, lở ngứa, nhiệt độc ban sởi, dị ứng, lỵ, cảm mạo phong nhiệt, ho bởi vì phế nhiệt, viêm xoang dị ứng.

Liều lượng, phương pháp dùng: Kim ngân được sử dụng riêng giỏi phối hợp với nhiều vị thuốc khác. Ngày cần sử dụng 4 - 6g (hoa) hay 15 - 30g (cành, lá), dùng dưới dạng thuốc sắc đẹp uống, thuốc hãm hoặc hoàn tán.

*

 

39. KIM TIỀN THẢO

Tên khác: Đồng chi phí lông, đôi mắt trâu, vảy rồng

Tên khoa học: Desmodium styracifolium (Osbeck) Merr.

Họ: Đậu (Fabaceae)

Bộ phận dùng: Bộ phận trên mặt đất

Công năng, chủ trị: Thanh nhiệt, trừ thấp, lợi tiểu, thông lâm. Chữa trị sỏi mặt đường tiết niệu, đái buốt, viêm gan xoàn da, phù thũng.

Liều lượng, biện pháp dùng: Ngày dùng 15 - 30g, sắc uống.

*

 

40. Tởm GIỚI

Tên khác: Khương giới, đưa tô, nhả nát hom (Thái)

Tên khoa học: Elsholtzia ciliata (Thunb.) Hyland.

Họ: Bạc hà (Lamiaceae)

Bộ phận dùng: Bộ phận trên mặt đất (ngọn sở hữu hoa)

Công năng, chủ trị: Giải biểu, quần thể phong, chỉ ngứa. Chữa trị cảm mạo, sốt, nhức đầu, hoa mắt, viêm họng, ngứa, phong trúng gớm lạc.

Liều lượng, giải pháp dùng: Ngày sử dụng 6 - 12g (dạng khô), sắc đẹp hoặc hãm uống. Lúc sao đen được dùng chữa băng huyết, rong kinh, thổ huyết, bị chảy máu cam, đi đại tiện ra máu, ngày dùng: 6 - 12g, sắc đẹp hoặc hãm uống.

*

 

41. LÁ LỐT

Tên khác: Tất bát

Tên khoa học: Piper lolot C. DC.

Họ: Hồ tiêu (Piperaceae)

Bộ phận dùng: Dùng toàn cây

Công năng, chủ trị: Ôn trung, tán hàn, hạ khí, chỉ thống, trừ phong thấp, kiện vị, tiêu thực, chỉ ẩu. Chữa bệnh phong thấp, tốt khớp mạn, nhức lưng, đau khớp, đau cùng xương, chân tay tê bại, náo loạn tiêu hóa, ói mửa đầy hơi, trướng bụng, tiêu chảy, nhức đầu, đau và nhức răng, chảy nước mũi hôi, ra các giọt mồ hôi chân tay.

Liều lượng, biện pháp dùng: Ngày dùng 8 - 12g (khô) tuyệt 15 - 30g (tươi), sắc đẹp uống, chia 2 -3 lần.

*

 

42. MÃ ĐỀ

Tên khác: Xa tiền, bông mã đề

Tên khoa học: Plantago major L.

Họ: Mã đề (Plantaginaceae)

Bộ phận dùng: lá, hạt

Công năng, nhà trị: Thanh rẻ nhiệt, lợi tiểu, thông lâm, chỉ huyết. Chữa trị ho lâu ngày, viêm khí quản, viêm thận với bàng quang, nhức dạ dầy, túng tiểu tiện, tiểu tiện ra huyết hoặc ra sỏi máu niệu, phù thũng, bị chảy máu cam. Dùng xung quanh lá mã đề có công dụng làm mụn nhọt giường vỡ, mau lành.

Liều lượng, cách dùng: Ngày cần sử dụng 10 - 20g (toàn cây) hay 6 - 12g (hạt), sắc uống. Dùng bên cạnh lấy lá mã đề lượng vừa đủ, băm nát đắp vào nơi gồm mụn.

*

 

43. MẠCH MÔN

Tên khác: Mạch môn đông, mạch đông, tóc tiên, cỏ lan

Tên khoa học: Ophiopogon japonicus (L.f) Ker-Gawl.

Họ: Mạch môn (Haemodoraceae)

Bộ phận dùng: Rễ củ phơi giỏi sấy khô.

Công năng, công ty trị: Dưỡng vị, sinh tân, nhuận truất phế thanh tâm. Trị phế nhiệt vị âm hư, kho khan, ho lao, tân dịch hư tổn, trọng điểm phiền mất ngủ, tiêu khát, táo khuyết bón.

Liều lượng, cách dùng: Ngày sử dụng 6 - 12g, dung nhan uống.

*

 

44. MẦN TƯỚI

Tên khác: Lan thảo, hương thảo.

Tên khoa học: Eupatorium fortunei Turcz.

Họ: Cúc (Asteraceae)

Bộ phận dùng: Phần trên mặt đất phơi xuất xắc sấy khô.

Công năng, nhà trị: Hoạt huyết, tán ứ, lợi thủy, tiêu thũng, liền kề trùng. Chữa kinh nguyệt ko đều, phụ nữ sau sinh tiết ứ, phù thũng, nhọt nhọt, lở ngứa xung quanh da.

Liều lượng, biện pháp dùng: Ngày dùng 6 - 12g, nhan sắc uống. Dùng bên cạnh cả cây, băm nát đắp vào nhọt nhọt, lở ngứa.

*

 

45. MỎ QUẠ

Tên khác: Hoàng lồ, rubi lồ, Xuyên phá thạch.

Tên khoa học: Maclura cochinchinensis (Lour.) Corn.

Họ: Dâu tằm (Moraceae).

Bộ phận dùng: Lá, rễ

Công năng, chủ trị: Sát trùng, chỉ thống, chỉ ho. Trị vết mến phần mềm, ho ra máu.

Liều lượng, giải pháp dùng: Lá tươi 100 - 200g, tùy thuộc vào vết thương, bỏ gân lá, giã nhỏ tuổi đắp vệt thương.

*

 

46. MƠ TAM THỂ

Tên khác: Mơ lông

Tên khoa học: Paederia lanuginosa Wall.

Họ: Cà phê (Rubiaceae).

Bộ phận dùng: 

Công năng, nhà trị: Thanh nhiệt, giải độc. Chữa lỵ trực khuẩn.

Liều lượng, cách dùng: Lá tươi 30 - 50g, lau sạch, thái nhỏ dại trộn với trứng gà, bọc vào lá chuối lấy nướng hoặc áp chảo đến chín. Ngày ăn 2 - 3 lần, vào 5 - 8 ngày.

*

 

47. NÁNG

Tên khác: Lá náng, Náng hoa trắng

Tên khoa học: Crinum asiaticum L.

Họ: Thuỷ tiên (Amaryllidaceae).

Bộ phận dùng: Lá, thân hành.

Công năng, nhà trị: Hoạt huyết, sút đau. Chữa trị sưng, tụ máu, bong gân, không nên khớp bởi vì ngã, trị thấp khớp, nhức mỏi.

Liều lượng, phương pháp dùng: Lá náng hơ rét đắp vào chỗ tụ máu, bong gân, sưng tấy.

*

 

48. NGẢI CỨU

Tên khác: Thuốc cứu, ngải diệp, nhả ngải (Tày), vượt sú (H’mông), co linh li (Thái)

Tên khoa học: Artemisia vulgaris L.

Họ: Cúc (Asteraceae).

Bộ phận dùng: Bộ phận xung quanh đất

Công năng, nhà trị: Chỉ huyết, trừ hàn thấp, điều kinh, an thai. Chữa trị phong thấp, tởm nguyệt ko đều, băng kinh, rong huyết, khí hư, bạch đới.

Liều lượng, phương pháp dùng: Ngày dùng: 6 - 12g, nhan sắc hoặc hãm uống. Ngoài ra, còn sử dụng làm ngải nhung để làm thuốc cứu.

 

*

 

49. NGHỆ

Tên khác: Nghệ vàng, Khương hoàng, co hem, co khản mỉn (Thái)

Tên khoa học: Curcuma longa L.

Họ: Gừng (Zingiberaceae)

Bộ phận dùng: Thân rễ (củ)

Công năng, công ty trị: Khương hoàng (củ cái) có tính năng hành khí, phá huyết, thông kinh, chỉ thống, sinh cơ. Chữa trị kinh nguyệt không đều, bế kinh, ứ đọng máu, vùng ngực bụng chướng đau tức, đau mạng sườn, sau khi đẻ ngày tiết xấu ko ra, kết hòn đau bụng, viêm loét dạ dày, lốt thương lâu ngay tức khắc miệng; Uất kim (củ nhánh) có chức năng hành khí giải uất, hành tiết phá ứ, chỉ huyết, lợi mật. Chữa thổ huyết, ra ngày tiết cam, đái ra máu, huyết ứ, mạng sườn đau, viêm gan, hoàng đảm, xơ gan.

Liều lượng, cách dùng: Khương hoàng ngày cần sử dụng 6 - 12g (dạng thuốc nhan sắc hoặc bột), chia 2 - 3 lần; Uất kim ngày sử dụng 2 - 10g (dạng thuốc bột), phân tách 2 - 3 lần. Nghệ tươi giã nhỏ tuổi vắt lấy nước trét vào nhọt nhọt, viêm tấy lở loét ngoài da, bôi lên các mụn new khỏi giúp chóng lên domain authority non làm mờ sẹo.

*

 

50. NGŨ GIA BÌ CHÂN CHIM

Tên khác: Cây chân chim, Cây đáng, Cây lằng, Sâm non

Tên khoa học: Schefflera heptaphylla (L.) Frodin

Họ: Ngũ gia (Araliaceae).

Bộ phận dùng: Vỏ thân

Công năng, nhà trị: Khu phong, trừ thấp, to gan lớn mật gân cốt. Trị đau lưng, nhức xương vì chưng hàn thấp.

Liều lượng, giải pháp dùng: Ngày cần sử dụng 10 - 20g, nhan sắc uống.

*

 

51. NHÂN TRẦN

Tên khác: Chè cát, chè nội, con đường hương

Tên khoa học: Adenosma caeruleum R. Br.

Họ: Hoa mõm chó (Scrophulariaceae)

Bộ phận dùng: Bộ phận cùng bề mặt đất

Công năng, nhà trị: Thanh nhiệt, lợi thấp, thoái hoàng. Chữa trị viêm gan, viêm gan virus, viêm túi mật, rubi da, nóng nóng, vệ sinh không thông, đàn bà sau đẻ kém ăn.

Liều lượng, cách dùng: Ngày cần sử dụng 10 - 15g, sắc đẹp uống.

*

 

52. NHÓT

Tên khác: Cây lót, hồi đồi tử

Tên khoa học: Elaeagnus latifolia L.

Họ: Nhót Eleaegnceae.

Bộ phận dùng: Lá, quả, rễ

Công năng, nhà trị: Chỉ khát, bình suyễn, chỉ tả. Chữa trị hen suyễn, lỵ trực khuẩn với tiêu chảy.

Liều lượng, cách dùng: Lá tươi 20 - 30g hoặc lá khô 6 - 12g, thái nhỏ tuổi sao vàng, sắc đẹp với 400ml nước còn 100ml chia 2 lần uống vào ngày. Rễ nấu nước tắm nhọt nhọt.

*

 

53. CÂY ỔI

Tên khác: Ủi, phan thạch lựu.

Tên khoa học: Psidium guajava L.

Họ: Sim Myrtaceae.

Bộ phận dùng: Lá, quả

Công năng, công ty trị: Sáp trường, chỉ tả. Chữa tiêu chảy.

Liều lượng, biện pháp dùng: Dùng quả xanh nhai, nuốt nước nhả bã, ngày cần sử dụng 15 - 20g búp non xuất xắc lá non, dung nhan uống.

*

 

54. PHÈN ĐEN

Tên khác: Nỗ, tạo nên phan diệp.

Tên khoa học: Phyllanthus reticulatus Poir.

Họ: Thầu dầu - Euphorbiaceae

Bộ phận dùng: Lá, vỏ thân cây

Công năng, công ty trị: Sáp trường, chỉ tả. Chữa tiêu chảy.

Liều lượng, biện pháp dùng: Ngày cần sử dụng 15 - 20g búp non giỏi lá non, nhan sắc uống.

*

 

55. QUÝT

Tên khác: Quýt xiêm, quất thực

Tên khoa học: Citrus reticulata Blanco

Họ: Cam (Rutaceae)

Bộ phận dùng: Lá, vỏ, quả, hạt

Công năng, công ty trị: Trần phân bì có công dụng hành khí, apple thấp, hóa đờm. Chữa ăn không tiêu, đau bụng, mửa mửa, ho tức ngực, những đờm. Thanh tị nạnh (vỏ quả còn xanh) có tác dụng sơ can, phá khí, tán kết, tiêu đờm. Chữa ngực sườn nhức tức. Hạt quýt (quất hạch) có tác dụng hành khí, tán kết, chỉ thống. Trị sa ruột, bìu sưng đau, nhức lưng, viêm đường vú. Lá quýt (quất diệp) có chức năng sơ can, hành khí, hóa đờm. Chữa trị ngực nhức tức, ho, sưng vú.

Liều lượng, biện pháp dùng: Trần tị nạnh ngày sử dụng 4 - 12g, dạng dung nhan hoặc tán; Thanh suy bì ngày sử dụng 3 - 9g. Hạt quýt ngày dùng: 3 - 9g; lá quýt ngày sử dụng 10 - đôi mươi lá, nhan sắc uống.

*

 

56. Rau củ MÁ

Tên khác: Liên chi phí thảo

Tên khoa học: Centella asiatica (L.) Urban

Họ: Hoa tán (Apiaceae)

Bộ phận dùng: Cả cây

Công năng, công ty trị: Thanh nhiệt trừ thấp, giải độc, tiêu viêm. Chữa trị sốt, mụn nhọt, vàng da, thổ huyết, bị chảy máu cam, táo bị cắn bón, ho, đi tiểu rắt buốt.

Liều lượng, giải pháp dùng: Ngày dùng: 30 - 40g (tươi), vò nát, nạm lấy nước hoặc dạng khô sắc uống. Có thể dùng phối hợp với cỏ nhọ nồi có công dụng cầm máu.

*

 

57. RÂU MÈO

Tên khác: Cây Bông bạc

Tên khoa học: Orthosiphon spiralis (Lour.) Merr.

Họ: Hoa môi - Lamiaceae.

Bộ phận dùng: Phần cùng bề mặt đất.

Công năng, nhà trị: Thanh lợi rẻ nhiệt, lợi tiểu. Chữa viêm thận, viêm bàng quang, sỏi thận, viêm gan.

Liều lượng, cách dùng: Ngày cần sử dụng 5 - 6g, dạng thuốc sắc.

*

 

58. Rau củ SAM

Tên khác: Mã xỉ hiện.

Tên khoa học: Portulaca oleracea L.

Họ: Rau sam (Portulacaceae).

Bộ phận dùng: Phần xung quanh đất

Công năng, công ty trị: Thanh sức nóng giải độc, chỉ lỵ. Chữa mụn nhọt, nước nạp năng lượng chân, kiết lỵ, tè buốt, tè ra máu.

Liều lượng, giải pháp dùng: Ngày dùng: 9 - 12g, dạng sắc. Dùng xung quanh 30 - 60g tươi, giã đắp vào nơi bị bệnh.

*

 

59. SẢ

Tên khoa học: Cymbopogon spp.

Họ: Lúa (Poaceae).

Bộ phận dùng: Thân rễ cùng lá

Công năng, công ty trị: Phát hãn, lợi tiểu, hạ khí, tiêu đờm. Chữa cảm sốt, đau bụng, đầy hơi, trướng bụng, mửa mửa, ho những đờm.

Liều lượng, bí quyết dùng: Ngày dùng: 6 - 9g (rễ), dạng hãm, sắc.

*

 

60. SÀI ĐẤT

Tên khác: Cúc nháp, ngổ núi, tân sa

Tên khoa học: Wedelia chinensis (Osbeck) Merr.

Họ: Cúc (Asteraceae).

Bộ phận dùng: Bộ phận trên mặt đất

Công năng, chủ trị: Thanh sức nóng giải độc, tiêu viêm. Chữa viêm tấy, mụn nhọt, lan truyền trùng, chốc đầu, lở ngứa, dị ứng.

Liều lượng, bí quyết dùng: Ngày cần sử dụng 50 -100g (tươi), giã nát, hòa thêm nước gạn uống, buồn chán đắp vào vị trí sưng tấy. Cần sử dụng dạng khô: trăng tròn - 40g, sắc đẹp với 400ml nước hâm nóng còn 100ml, uống làm cho 2-3 lần vào ngày. Trẻ em tùy tuổi, uống 1/3 - 50% liều tín đồ lớn.

*

 

61. SẮN DÂY

Tên khác: Cát căn

Tên khoa học: Pueraria montana (Lour.) Merr. Var. chinensis (Ohwi) Maesen

Họ: Đậu (Fabaceae)

Bộ phận dùng: Rễ củ. Cạo vỏ phơi khô hoặc sấy khô.

Công năng, công ty trị: Giải cơ, thoái nhiệt, sinh tân, chỉ khát, thấu chẩn, chỉ tả. Chữa trị cảm sốt phong nhiệt, cổ gáy cứng đau, sởi, thủy đậu, ban chẩn mọc ko đều, kiết lỵ đương nhiên sốt, khát nước.

Liều lượng, giải pháp dùng: Ngày 9 - 15g, dạng sắc.

*

 

62. SIM

Tên khác: Hồng sim, Đào kim nương.

Tên khoa học: Rhodomyrtus tomentosa (Ait.) Hassk.

Họ: Sim (Myrtaceae)

Bộ phận dùng: Búp non, lá, nụ hoa, quả chín.

Công năng, công ty trị: Chỉ huyết, lợi thấp, chỉ tả, giải độc. Trị đau bụng, tiêu chảy, lỵ trực khuẩn.

Liều lượng, cách dùng: Ngày sử dụng 8 - 16g, thái nhỏ, nhan sắc với 200ml nước còn 50ml, chia 2 lần uống vào ngày. Dùng xung quanh sắc lá, rửa vệt thương.

 

*

63. THIÊN MÔN ĐÔNG

Tên khác: Thiên môn, Thiên đông, Tóc tiên leo.

Tên khoa học: Asparagus cochinchinensis (Lour.) Merr.

Họ: Thiên môn đông (Asparagaceae).

Bộ phận dùng: Rễ củ. Đồ chín, quăng quật vỏ, rút lõi, phơi thô hoặc sấy khô.

Công năng, chủ trị: Tư âm, sinh tân, nhuận táo, thanh phế, hóa đàm. Chữa trị ho, sốt vì chưng phế nhiệt, tân dịch hao tổn, apple bón.

Liều lượng, phương pháp dùng: Ngày cần sử dụng 6 - 12g, nhan sắc uống.

*

 

64. TÍA TÔ

Tên khoa học: Perilla frutescens (L.) Britt.

Họ: Bạc hà (Lamiaceae).

Bộ phận dùng: Lá, hạt chín, cành phơi khô, hoặc sấy khô.

Công năng, chủ trị: Hành khí, khoan trung, chỉ thống, an thai. Trị khí uất vùng ngực, ngực sườn đày tức, thượng vị đau, ợ hơi, ói mửa. Lá và cành tía tô chữa động thai. Phân tử tía tô (tô tử) bớt ho trừ đàm.

Liều lượng, bí quyết dùng: Ngày sử dụng 5 - 9g, nhan sắc uống.

*

 

65. TRẮC BÁCH DIỆP

Tên khác: Trắc bá, bá tử, co tổng péc (Thái)

Tên khoa học: Platycladus oreintalis (L.) Franco

Họ: Hoàng đàn (Cupressaceae)

Bộ phận dùng: Lá, nhân phân tử (bá tử nhân)

Công năng, nhà trị: Lá sao cháy có công dụng lương huyết, cụ máu, trừ thấp nhiệt. Trị ho ra máu, đại đi tiểu ra máu, bị chảy máu cam, rong kinh, rong huyết. Hạt trắc bách diệp (Bá tử nhân) có tính năng bổ tâm, định thần, chỉ hãn, nhuận táo, thông tiện. Chữa trị hồi hộp, mất ngủ, tốt quên, tín đồ yếu âm hư.

Liều lượng, phương pháp dùng: Ngày sử dụng 6 - 12g (lá), Bá tử nhân dịp dùng 4 - 12g. Trắc bá sao cháy ngày sử dụng 10 - 20g, dung nhan uống.

*

 

66. TRINH NỮ HOÀNG CUNG

Tên khác: Tỏi lơi lá rộng.

Tên khoa học: Crinum latifolium L.

Họ: Thuỷ tiên (Amaryllidaceae).

Bộ phận dùng: 

Công năng, công ty trị: Tiêu ung, bài nùng. Cung ứng chữa ung thư vú, ung thư cổ tử cung, ung thư tuyến đường tiền liệt.

Liều lượng, cách dùng: Ngày dùng 3 - 5g, sao vàng, nhan sắc uống.

*

 

67. XẠ CAN

Tên khác: Rẻ quạt, lưỡi đòng

Tên khoa học: Belamcanda chinensis (L.) DC.

Họ: La dơn (Iridaceae)

Bộ phận dùng: Thân rễ, lá

Công năng, chủ trị: Thanh nhiệt giải độc, hóa đàm bình suyễn. Chữa viêm họng, viêm amydal có mủ, ho những đờm, khan tiếng, viêm tắc tuyến đường vú, tắc tia sữa.

Liều lượng, giải pháp dùng: Ngày cần sử dụng 3 - 6g (dạng khô), dung nhan uống; 10 - 20g (thân rễ tươi) tươi cọ sạch, nhúng qua nước sôi, xay nhuyễn cho vài hạt muối, núm lấy nước ngậm và nuốt dần, buồn phiền hơ nóng đắp vào cổ.

*

 

68. XÍCH ĐỒNG NAM

Tên khác: Mò hoa đỏ, lẹo cái

Tên khoa học: Clerodendrum japonicum (Thunb.) Sweet

Họ: Cỏ roi chiến mã - Verbenaceae.

Bộ phận dùng: Toàn thân phơi hoặc sấy khô, hoàn toàn có thể dùng tươi.

Công năng, công ty trị: Hành khí, hoạt huyết, tiêu viêm, chỉ thống. Chữa khí hư, viêm cổ tử cung, gớm nguyệt không đều, rubi da, mụn lở, khớp xương nhức nhức, đau lưng.

Liều lượng, biện pháp dùng: Ngày sử dụng 15 - 20g, sắc hoặc nấu nướng cao uống. Lá tươi giã đắp hoặc ép đem nước rửa vết thương, bỏng, mụn lở.

*

 

69. XUYÊN TÂM LIÊN

Tên khác: Công cộng, lãm hạch liên, khổ đảm thảo

Tên khoa học: Andrographis paniculata (Burm.f.) Nees

Họ: Ô rô (Acanthaceae)

Bộ phận dùng: Bộ phận trên mặt đất

Công năng, nhà trị: Thanh nhiệt giải độc, tiêu viêm, chỉ thống. Trị lỵ cấp cho tính, viêm dạ dày, cảm mạo, phân phát sốt, viêm họng, viêm Amydal, viêm gan virus, nhọt nhọt.

Liều lượng, bí quyết dùng: Ngày sử dụng 4 - 16g, dạng sắc, tán.

*

 

70. Ý DĨ

Tên khác: Bo bo, hạt cườm, cườm gạo

Tên khoa học: Coix lacryma-jobi L.

Họ: Lúa (Poaceae)

Bộ phận dùng: Hạt

Công năng, công ty trị: Kiện tỳ, té phế, thanh nhiệt, thẩm thấp. Trị phù thũng, cước khí, ỉa chảy vày tỳ hư, phong thấp thọ ngày không khỏi, gân cơ co quắp khó vận động.

Liều lượng, phương pháp dùng: Ngày cần sử dụng 8 - 30g, nhan sắc uống, thường phối phù hợp với các vị dung dịch khác.